Vitaliteitsuren uit het persoonlijk budget duurzame inzetbaarheid lijken op verlof, maar de Cao provinciale sector 2026-2028 verbindt er eigen voorwaarden en leeftijdsafhankelijke routes aan. Het bedrag dat mag worden ingezet, de rol van het DI-plan, de bestemming van de uren en het moment waarop zij vervallen, zijn niet voor iedere medewerker gelijk. HR, leidinggevende en salarisadministratie moeten daarom vóór de omzetting vastleggen welke cao-route geldt, welk inzetbaarheidsdoel wordt ondersteund en hoe de uren worden gewaardeerd en opgenomen.

Wat de bronnen laten zien

De Cao provinciale sector 2026-2028 geldt van 1 juli 2026 tot 1 juli 2028. Artikel 9.4.2 regelt de inzet van het persoonlijk budget duurzame inzetbaarheid, het PBDI, voor vitaliteitsuren. Een werknemer jonger dan 60 jaar mag maximaal € 1.200 van het PBDI gebruiken voor vitaliteitsuren. Het doel, de wijze en het tijdstip van de inzet worden vastgelegd in het duurzame-inzetbaarheidsplan, het DI-plan. In specifieke situaties kan de werknemer in overleg met de werkgever ook het resterende PBDI inzetten, eveneens met vastlegging in het DI-plan.

Voor werknemers van 60 jaar en ouder geldt een andere route. Zij kunnen ten minste één keer maximaal de helft van het PBDI voor vitaliteitsuren inzetten. Wie binnen vijf jaar de AOW-leeftijd bereikt, kan het volledige PBDI voor vitaliteitsuren gebruiken. Ook bij deze routes verlangt de cao dat doel, wijze en tijdstip in het DI-plan worden vastgelegd. Voor iemand die de AOW-leeftijd heeft bereikt, zijn maatwerkafspraken in het Goede Gesprek het uitgangspunt en worden de afspraken geregistreerd; de cao verklaart daarbij vergelijkbare onderdelen van de regeling van toepassing.

De waarde van één vitaliteitsuur is volgens artikel 9.4.2 gelijk aan de waarde van één uur IKB-verlof op het moment van de aanvraag. Het berekende aantal uren wordt afgerond op hele uren, waarbij een half uur naar boven wordt afgerond. De werknemer neemt de vitaliteitsuren met behoud van salaris op. Het gaat dus niet om een vrij bedrag dat na de aanvraag los van de urenadministratie kan worden verwerkt.

De bestemming en het vervalmoment verschillen eveneens. Voor een werknemer jonger dan 60 jaar worden de vitaliteitsuren niet aan het vakantie- of verlofsaldo toegevoegd. Zij vervallen wanneer ze niet zijn gebruikt vóór het einde van de vijfjarige PBDI-periode. Voor werknemers van 60 jaar en ouder en werknemers binnen vijf jaar van de AOW-leeftijd worden de uren evenmin aan het reguliere vakantie- of verlofsaldo toegevoegd; deze uren vervallen volgens de cao bij het einde van het dienstverband. De werkgever en werknemer spreken vooraf af wanneer en op welke wijze de uren worden opgenomen.

De cao sluit het extra PBDI-budget bij premobiliteit uit van deze regeling. Daarnaast waarschuwt artikel 9.4.2 dat de aanspraak op vitaliteitsuren meetelt bij de beoordeling van de fiscale grens van honderd weken loon. Voor zover de aanspraak boven die grens uitkomt, kan volgens de cao sprake zijn van loon. Dat is een afzonderlijke looncontrole: de cao-afspraak alleen bepaalt niet dat iedere omzetting zonder meer fiscaal onbelast kan worden verwerkt.

HR-duiding

Begin met een aanvraagformulier dat de cao-route zichtbaar maakt. Registreer de leeftijdspositie op de relevante aanvraagdatum zonder een generiek leeftijdslabel in roosters of teamoverzichten te zetten: jonger dan 60 jaar, 60 jaar of ouder, binnen vijf jaar van de AOW-leeftijd, of AOW-leeftijd bereikt. Leg ook vast welke PBDI-periode geldt, welk bedrag nog beschikbaar is en of sprake is van het gewone budget of een uitgesloten extra premobiliteitsbudget. Laat het systeem geen bedrag omzetten voordat deze basisgegevens zijn gecontroleerd.

Maak het DI-plan inhoudelijk genoeg om de gekozen inzet te kunnen toetsen. Noteer het duurzame-inzetbaarheidsdoel, de relatie tussen dat doel en tijd voor herstel of vitaliteit, het aangevraagde bedrag, de beoogde uren en de voorgenomen periode van opname. Een vermelding als “vitaliteit” zonder concrete afspraak maakt later niet duidelijk waarom de route is toegestaan of of de opname nog aansluit op het doel. Houd gezondheidsinformatie buiten het DI-plan tenzij een andere, geldige grondslag en noodzaak bestaan; voor de cao-uitvoering is een medische diagnose niet nodig.

Bereken de uren in één controleerbare stap. Bepaal de waarde van één uur IKB-verlof op de aanvraagdatum, deel het goedgekeurde PBDI-bedrag door die uurwaarde en pas daarna de cao-afronding toe. Bewaar aanvraagdatum, gebruikte uurwaarde, bedrag, onafgeronde uitkomst en afgerond aantal uren. Zo kan salarisadministratie uitleggen waarom twee aanvragen met hetzelfde bedrag toch een ander aantal uren kunnen opleveren wanneer de uurwaarde verschilt.

Boek de vitaliteitsuren in een afzonderlijke verlofsoort. Voeg ze niet samen met wettelijke vakantie, bovenwettelijke vakantie of gekocht IKB-verlof. Geef de verlofsoort een eigen bron, toekenningsdatum en vervalregel. Voor jongere werknemers moet de administratie het einde van de vijfjarige PBDI-periode kennen; voor de andere cao-routes moet zij het einde van het dienstverband als mogelijk vervalmoment kunnen verwerken. Een algemeen verlofalgoritme dat alle uren in dezelfde volgorde afboekt, kan hier de verkeerde aanspraak of vervaldatum gebruiken.

Leg vóór goedkeuring van de omzetting ook de opnameafspraak vast. Benoem het aantal uren, de beoogde dagen of tijdvakken, de uiterste gebruiksdatum en de procedure als het werkrooster verandert. De cao verlangt overeenstemming over moment en wijze. Een saldo creëren zonder uitvoerbare planning vergroot het risico dat uren ongebruikt vervallen of dat bezetting pas vlak voor de einddatum wordt besproken. Leidinggevende en medewerker kunnen de planning aanpassen, maar moeten ook die wijziging registreren.

Laat salarisadministratie apart toetsen of de fiscale honderdwekengrens relevant is. Gebruik daarvoor niet alleen het nieuwe aantal vitaliteitsuren, maar de informatie die voor de wettelijke waardering van de totale aanspraak nodig is. Documenteer de uitkomst en de gebruikte actuele wetsversie. Wanneer de grens mogelijk wordt overschreden of de fiscale behandeling niet eenduidig is, pauzeert HR de loonverwerking en vraagt specialistische beoordeling; het DI-doel vervangt die fiscale toets niet.

Plan ten slotte drie ketencontroles. Direct na de toekenning vergelijkt HR het besluit, het DI-plan, de uurwaardering en het nieuwe saldo. Vóór opname vergelijkt de leidinggevende de afspraak met rooster en bezetting. Vóór het einde van de PBDI-periode of het dienstverband vergelijkt HR het resterende saldo met de toepasselijke vervalregel en informeert de medewerker tijdig. Rapporteer op organisatieniveau alleen wat nodig is voor uitvoering, zoals aantallen aanvragen, open opnameafspraken en naderende vervalmomenten; publiceer geen individuele leeftijds- of gezondheidsprofielen.

Gebruik voor uitzonderingen een herleidbaar besluit. Bij een werknemer jonger dan 60 jaar die meer dan € 1.200 wil inzetten, moet uit het dossier blijken om welke specifieke situatie het gaat, dat overleg met de werkgever heeft plaatsgevonden en dat de volledige afspraak in het DI-plan staat. Maak daarvan geen stilzwijgende standaardroute. Bij medewerkers die de AOW-leeftijd hebben bereikt, hoort maatwerk in het Goede Gesprek centraal te staan en moet de registratie aansluiten op de concrete afspraak, niet op een automatisch gegenereerd recht.

Werkgeverscheck

  • Bepaal vóór omzetting de cao-route, PBDI-periode, het beschikbare budget en eventuele uitsluiting van het premobiliteitsbudget.
  • Leg doel, wijze, tijdstip, bedrag en opnameperiode controleerbaar vast in het DI-plan.
  • Bewaar aanvraagdatum, IKB-uurwaarde, berekening en cao-afronding als één auditspoor.
  • Registreer vitaliteitsuren apart van vakantie en IKB-verlof, met de juiste vervalregel.
  • Voer vóór verwerking een aparte looncontrole uit op de honderdwekengrens en leg de uitkomst vast.

Waar de grens ligt

Gecontroleerd op 5 oktober 2026 aan de hand van artikel 9.4.2 van de Cao provinciale sector 2026-2028, het officiële cao-overzicht van IPO en de op die datum geldende versie van de Wet op de loonbelasting 1964. Dit artikel berekent geen individuele uurwaarde of fiscale aanspraak en bepaalt niet welke specifieke situatie inzet van het resterende PBDI rechtvaardigt. Controleer per aanvraag de actuele cao, de PBDI-periode, leeftijdsroute, DI-afspraak, uurwaarde, opnameplanning, vervalregel en loonbehandeling.

Redactionele afbakening

Dit artikel biedt algemene HR-duiding en is geen individueel juridisch, medisch of arbeidsvoorwaardelijk advies. Controleer de actuele primaire bron voor een concrete beslissing.

Bronnen

  1. Cao provinciale sector 2026-2028Primaire cao-bron; artikel 9.4.2 regelt de leeftijdsafhankelijke routes, het DI-plan, de uurwaardering, opname, verval en fiscale waarschuwing.
  2. IPO: cao en arbeidsvoorwaardenOfficiële werkgeverspagina met looptijd, actuele cao en bijbehorende documenten.
  3. Wet op de loonbelasting 1964, geldend vanaf 21 februari 2026Geverifieerde geconsolideerde wetsversie voor de in de cao genoemde honderdwekengrens.